Kamena ili staklena vuna: koju mineralnu izolaciju odabrati
Kamena i staklena vuna su obje mineralne izolacije razreda negorivosti A1 i imaju gotovo jednaku toplinsku provodljivost, pa razlika nije u tome koja bolje izolira, nego gdje koja ide. Staklena vuna je lakša, elastična i dolazi u rolama, pa je prvi izbor za kosi krov između rogova, pregradne zidove i spuštene stropove. Kamena vuna je gušća i krutija, drži oblik i podnosi opterećenje te više temperature, pa je rješenje za fasadu, ravni krov, podove i mjesta s povišenim zahtjevima na vatru i vlagu.
U nastavku donosimo usporednu tablicu, pregled po dijelovima kuće i konkretne primjere iz ponude s deklariranim vrijednostima toplinske provodljivosti.
Što su kamena i staklena vuna
Oba materijala pripadaju skupini mineralnih vuna i proizvode se taljenjem sirovine koja se potom vlakni. Kamena vuna nastaje iz vulkanskih kamenih sirovina, najčešće dijabaza i bazalta, a staklena vuna iz kvarcnog pijeska i recikliranog stakla. Vlakna se hidrofobiziraju, pa oba materijala odbijaju vodu, a istodobno ostaju paropropusna, što znači da konstrukcija može otpuštati vlagu. Oba su kemijski neutralna, ne gore i ne hrane plijesan ni glodavce.
Razlika u sirovini daje razliku u strukturi: kamena vuna ima gušći i krući splet vlakana, dok je staklena vuna lakša i elastičnija, zbog čega se može stiskati u role i nakon ugradnje se vraća u punu debljinu.
Usporedna tablica: kamena vs. staklena vuna
| Svojstvo | Kamena vuna | Staklena vuna |
| Toplinska provodljivost λ | 0,035–0,040 W/mK | 0,032–0,040 W/mK |
| Gustoća | 30–150 kg/m³ | 11–25 kg/m³ |
| Reakcija na požar | A1 – negoriva | A1 – negoriva |
| Otpornost na visoke temperature | Viša, zadržava strukturu i kod jakog zagrijavanja | Niža od kamene vune |
| Krutost i nosivost | Drži oblik, podnosi opterećenje i pritisak | Elastična, nije za opterećene slojeve |
| Format | Najčešće ploče | Najčešće role, i ploče |
| Zvučna izolacija | Vrlo dobra, posebno niske frekvencije | Vrlo dobra u pregradnim sustavima |
| Težina na gradilištu | Veća | Manja, lakša montaža iznad glave |
| Transport i skladištenje | Zauzima više prostora | Role su stisnute, manji volumen |
| Cijena po m² (ista debljina) | Viša | Niža |
| Tipična primjena | Fasada, ravni krov, pod, protupožarno, tehnička izolacija | Kosi krov, pregradni zid, spušteni strop, hladno potkrovlje |
Toplinska vodljivost vune: brojke su gotovo iste
Toplinska provodljivost (λ) govori koliko materijal propušta toplinu – manja vrijednost znači bolju izolaciju. Kod mineralnih vuna rasponi se gotovo poklapaju, pa odabir između kamene i staklene vune neće sam po sebi promijeniti toplinska svojstva konstrukcije. Mnogo više utječe debljina ugrađenog sloja i izvedba bez praznina i toplinskih mostova.
Deklarirane vrijednosti λ za proizvode iz ponude: razlika je u desetinkama tisućinke.
Konkretni primjeri iz asortimana pokazuju raspon: ROCKWOOL MULTIROCK C (kamena vuna) deklarira λ = 0,035 W/mK, ROCKWOOL FRONTROCK MAX PLUS (kamena vuna za fasadu) λ = 0,035 W/mK, FRONTROCK špaleta λ = 0,039 W/mK, URSA SF 34 (staklena vuna za kose krovove) λ = 0,034 W/mK, a ISOVER DOMO i URSA DF 39 λ = 0,039 W/mK. Vrijednost se razlikuje po liniji proizvoda i gustoći, a ne po tome radi li se o kamenoj ili staklenoj vuni, pa λ uvijek treba provjeriti na deklaraciji konkretnog proizvoda.
Gdje je prava razlika: gustoća i krutost
Gustoća je svojstvo koje u praksi odlučuje o primjeni. Staklena vuna u rolama ima gustoću reda 11 do 25 kg/m³ – na primjer URSA SF 34 ima 22 kg/m³ – i ponaša se kao elastični filc koji se razvlači između rogova ili u profile pregradnog zida, gdje ga nosi konstrukcija. Kamena vuna za fasade ide i do 110 kg/m³, kao ROCKWOOL FRONTROCK, i ponaša se kao kruta ploča koja drži oblik, može se lijepiti, tiplati i gletati te ne tone pod vlastitom težinom.
Razlika u gustoći objašnjava zašto se vune ne mogu zamijeniti jedna drugom.
Zato se na fasadi, ravnom krovu i u podu koristi kamena vuna: tamo izolacija mora preuzeti pritisak i ostati dimenzionalno stabilna. U rolama bi se takav sloj slegao i izgubio debljinu, a s njom i izolacijsku vrijednost.
Negorivost: oba materijala su A1, ali nisu jednaka u požaru
I kamena i staklena vuna klasificirane su u razred A1 prema HRN EN 13501-1, što znači da su negorive i ne doprinose razvoju požara. Razlika je u ponašanju pri dugotrajnom izlaganju visokim temperaturama: kamena vuna zadržava strukturu na znatno višim temperaturama, pa se koristi tamo gdje se traži vatrootpornost konstrukcije, u tehničkoj izolaciji, oko dimnjaka i u protupožarnim pregradama. Staklena vuna je negoriva, ali njezina vlakna pri visokim temperaturama prije izgube čvrstoću, pa nije zamjena za kamenu vunu u protupožarnim detaljima.
Za konkretne protupožarne zahtjeve uvijek se provjerava atest sustava, a ne samo razred materijala, jer vatrootpornost se dokazuje za sklop u cjelini.
Koja vuna za koji dio kuće
Pregled primjene po dijelovima kuće.
Koja vuna za kosi krov
Za kosi krov, između i pod rogovima, u praksi se najčešće koristi staklena vuna u rolama. Elastična je i lagano se utiskuje između rogova bez praznina, lakša je za rad iznad glave i jeftinija po m² za iste debljine. Role dolaze stisnute, pa jedna rola pokriva veliku površinu: URSA SF 34 u debljini 50 mm dolazi u roli dužine 11,2 m, a URSA DF 39 pokriva od 5,6 do 18 m² po pakiranju, ovisno o debljini od 50 do 160 mm. Kamena vuna u pločama također se ugrađuje u krov, posebno kada se traži bolja zvučna izolacija ili veća vatrootpornost potkrovlja.
Koja vuna za pregradni zid
Za pregradne zidove od gips-kartonskih ploča rade obje vune i obje se režu na mjeru profila. Kamena vuna, na primjer ROCKWOOL MULTIROCK C u pločama 1200×600 mm i debljinama 50 do 120 mm, drži oblik i ne traži dodatno pridržavanje, što olakšava rad u visokim zidovima. Staklena vuna u rolama, kao ISOVER AKUSTO linija, cjenovno je pristupačnija i vrlo dobra za zvučnu izolaciju između prostorija. Kod zidova prema stubištu, strojarnici ili tamo gdje se traži vatrootpornost pregrade, prednost ima kamena vuna.
Koja vuna za fasadu
Na fasadi, u kontaktnom ETICS sustavu s vunom, koristi se isključivo kamena vuna u gustim pločama, jer se ona lijepi, tipla, armira i gleta. Za samu površinu fasade koriste se fasadne ploče kamene vune poput ROCKWOOL FRONTROCK MAX PLUS s deklariranom toplinskom provodljivošću λ = 0,035 W/mK, a za špalete oko prozora tanje ploče poput ROCKWOOL FRONTROCK špalete debljine 20 mm, gustoće 110 kg/m³ i λ = 0,039 W/mK. Uz vunu idu i pripadajući detalji: ljepilo za vunu, podložne pločice promjera 90 mm umjesto standardnih rondela te čepovi kamene vune kojima se prekrivaju glave tipli. Staklena vuna za ovu primjenu nije predviđena.
Koja vuna za strop, spušteni strop i hladno potkrovlje
Za spuštene stropove i oblaganje stropnih konstrukcija kamena vuna u pločama praktična je jer ostaje na mjestu i ne provjesi se. Na pod hladnog potkrovlja, gdje se izolacija samo polaže i po njoj se ne hoda, dobro rade obje vune, pa se često odlučuje cijena i dostupna debljina. Ako se po potkrovlju hoda ili se planira kasnija prenamjena, bolje je odabrati tvrđu kamenu vunu ili izvesti pod na podkonstrukciji.
Kako odabrati u tri pitanja
Kratki put do odluke kada su toplinska svojstva izjednačena.
Prvo pitanje je hoće li izolacija biti izložena opterećenju, vlazi ili zahtjevima na vatru – ako je odgovor da, izbor je kamena vuna. Drugo pitanje je ide li izolacija između rogova, u pregradni zid ili pod gips-ploče, gdje je nosi konstrukcija – tamo je staklena vuna u pravilu ekonomičnija i lakša za ugradnju. Ako ni jedno ni drugo ne isključuje izbor, obje vune rade, pa odlučuju debljina potrebna za traženu U-vrijednost, raspoloživi prostor za ugradnju i cijena.
Ponuda mineralne vune u Pap-prometu
| Proizvod | Vrsta | Format i debljine |
| ROCKWOOL MULTIROCK C | Kamena vuna | Ploče 1200×600 mm, 50 / 80 / 100 / 120 mm |
| ROCKWOOL FRONTROCK MAX PLUS | Kamena vuna | Fasadne ploče, λ = 0,035 W/mK |
| ROCKWOOL FRONTROCK špaleta | Kamena vuna | Ploče 1000×600 mm, 20 mm, λ = 0,039 W/mK |
| ISOVER kamena S | Kamena vuna | Ploče 2000×1200 mm, 60 i 100 mm |
| URSA SF 34 | Staklena vuna | Role, od 50 mm, za kose krovove |
| URSA DF 39 | Staklena vuna | Role, 50 do 160 mm |
| ISOVER DOMO i DOMO 10/5 | Staklena vuna | Role 7500×1200 mm |
| ISOVER AKUSTO linija | Staklena vuna | Role, 30 / 50 / 75 mm, za pregradne sustave |
Uz vunu se u ponudi nalazi i pripadajući pribor: ljepilo za vunu, podložne pločice, čepovi kamene vune i aluminijske trake za zatvaranje spojeva parne brane. Aktualne cijene, dostupne debljine i zalihe provjerite u kategoriji Vuna na pap-promet.hr.
Najčešća pitanja
Koja vuna bolje izolira, kamena ili staklena?
Praktično jednako. Rasponi toplinske provodljivosti im se poklapaju (oko 0,032 do 0,040 W/mK), pa debljina ugrađenog sloja i kvaliteta ugradnje imaju mnogo veći utjecaj od vrste vune.
Je li kamena vuna otpornija na vatru od staklene?
Obje su negorive i razreda A1, ali kamena vuna zadržava strukturu na višim temperaturama, pa se koristi u protupožarnim pregradama, tehničkoj izolaciji i oko dimnjaka.
Može li staklena vuna ići na fasadu?
Ne. Za kontaktnu fasadu potrebna je gusta i kruta ploča koja se može lijepiti, tiplati i gletati, a to je kamena vuna predviđena za ETICS sustave.
Koja vuna za kosi krov između rogova?
Najčešće staklena vuna u rolama, jer je elastična, lako se utiskuje bez praznina i lakša je za rad iznad glave. Kamena vuna u pločama koristi se kada se traži veća vatrootpornost ili bolja zvučna izolacija potkrovlja.
Treba li parna brana uz mineralnu vunu?
U grijanim konstrukcijama s unutarnje strane izolacije u pravilu se izvodi parna brana ili parna zapornica, inače vlaga iz prostora ulazi u izolaciju i smanjuje joj učinak. Spojevi se zatvaraju odgovarajućim trakama.
Svrbi li staklena vuna više od kamene?
Rad s oba materijala zahtijeva rukavice, zaštitne naočale, masku i duge rukave. Moderne vune imaju bitno manje iritirajuća vlakna nego prije, ali zaštitna oprema je i dalje obavezna. Kamenu i staklenu vunu, zajedno s priborom za ugradnju, pogledajte u kategoriji Termoizolacija na pap-promet.hr ili nam se obratite za preporuku.